Görüşleriniz, bültenimizin gelişimi için büyük önem taşıyor. Diğer sayılarda daha iyi içerikler sunabilmemiz için yorumlarınızı bizimle paylaşmayı unutmayın…
Açık Gündem Podcasts
Yapay zeka destekli anlatımla hazırladığımız bu içerikte, bülten konularını söyleşi havasında ele alıyoruz. İster yolda olun, ister çalışırken; açık veri artık kulağınızda!
Tüm bölümler için: SoundCloud, Apple Podcasts , Spotify
Başarı Hikayeleri
Toronto'nun Yeni Restoranları Açık Verilerle Takip Ediliyor!
NowServingTO, Toronto’da yeni açılan bağımsız restoranları takip etmek için açık verileri farklı kaynaklarla bir araya getiren bir platform olarak öne çıkıyor. Platform, Toronto Belediyesi’nin Açık Veri Portalı’ndaki ruhsat verilerini, DineSafe kayıtları ve sosyal medya bilgileriyle çapraz kontrol ederek şehirdeki yeni restoranları listeliyor.
Platformda restoranlar mutfak türü ve Toronto’daki bölgelere göre filtrelenebiliyor; kullanıcılar yeni işletmeleri liste veya harita üzerinden inceleyebiliyor. “First seen (ilk görülme)” tarihi ise bir restoranın belediye ruhsatı, halk sağlığı denetimi veya sosyal medya gibi kaynaklarda ilk kez tespit edildiği zamanı gösteriyor.
NowServingTO, farklı kamu verilerini ve güncel çevrim içi bilgileri bir araya getirerek açık verilerin günlük yaşamda kullanılabilecek pratik bir bilgi hizmetine dönüştürülebileceğini gösteren bir örnek sunuyor.
Haberler
Belediyeler İçin Yapay Zekâ Kılavuzu Yayımlandı!
Yerel yönetimlerin yapay zekâ dönüşümüne hazırlıklı olmasını amaçlayan “Belediyeler İçin Yapay Zekâ Kılavuzu”, Marmara Belediyeler Birliği (MBB) Kültür Yayınları tarafından yayımlandı. Prof. Dr. Murat Okcu tarafından kaleme alınan kılavuz, belediyelerin yapay zekâ teknolojilerini kullanırken karşılaşabileceği yönetsel, etik ve kurumsal konulara odaklanıyor.
TÜBİTAK destekli “Fırsat ve Riskleriyle Geleceğe Dokunmak: Büyükşehir Belediyelerinde Yerel Politika Tasarımı ve Hizmet Sunumunda Yapay Zekâ Dönüşümü Araştırması” (BEYAZ Projesi) kapsamında elde edilen bulgulardan hareketle hazırlanan kılavuzda; etik ilkeler, risk sınıflandırması, algoritmik etki analizi, vatandaş hakları, üretken yapay zekâ, yaşam döngüsü yönetimi ve tedarik süreçleri gibi başlıklar ele alınıyor. Eser, belediyelere yapay zekâ kullanımına ilişkin kararlarını daha bilinçli biçimde değerlendirmeleri için “Yapay zekâ, çözmek istediğimiz kentsel sorun için gerçekten doğru ve gerekli bir çözüm mü?” sorusunu da yöneltiyor.
Belirli bir yapay zekâ ürünü, platformu veya ticari sistemi önermek yerine şeffaflık, hesap verebilirlik, algoritmik adalet, insan denetimi, veri gizliliği ve kapsayıcılık gibi temel ilkelere odaklanan kılavuz, yerel yönetimlerin yapay zekâ dönüşümünü yönetme süreçlerinde başvurabileceği kapsamlı bir kaynak olarak öne çıkıyor.
Prof. Dr. Murat Okcu ayrıca Açık Veri ve Teknoloji Derneği’nin Genel Kurul Üyesi olarak görev yapıyor.
Pakistan'da Ulusal Veri Yönetişimi Politikası İçin Son İstişare Toplantısı Gerçekleştirildi!
Pakistan’ın 2026 Ulusal Veri Yönetişimi Politikası taslağına ilişkin çok paydaşlı istişare sürecinin son toplantısı, 22 Ağustos’ta çevrim içi olarak gerçekleştirildi. Daha önce düzenlenen iki istişare oturumunun devamı niteliğindeki toplantıda, taslak politikanın son hâline ilişkin farklı paydaşların görüş ve önerileri ele alındı.
Toplantıya özel sektör, kamu kurumları, teknoloji uzmanları, sektör temsilcileri, akademi, sivil toplum ve diğer ilgili paydaşlar davet edildi. Katılımcılardan taslak politikaya ilişkin değerlendirmelerini, önerilerini ve politika çerçevesinin geliştirilmesine yönelik katkılarını paylaşmaları istendi.
Taslak politika; kamu sektöründeki verilerin toplanmasından kullanımına, paylaşımından korunmasına ve imhasına kadar tüm yaşam döngüsünü kapsayan ulusal bir veri yönetişimi çerçevesi oluşturmayı amaçlıyor. Belgede açık veri, veri paylaşımı ve yeniden kullanım, kişisel verilerin korunması, vatandaşların veri hakları, sınır ötesi veri transferleri, yapay zekâ ve veri ekonomisi gibi başlıklar kapsamlı biçimde ele alınıyor.
İstişare sürecinin tamamlanmasıyla birlikte, paydaşlardan alınan görüşlerin politika çerçevesinin geliştirilmesine katkı sağlaması ve Pakistan’ın veri yönetişimi alanındaki yaklaşımının daha kapsayıcı ve geleceğe hazır bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor.
Copernicus’un Bitki Örtüsü Verileri Güncellendi!
Copernicus Land Monitoring Service tarafından hazırlanan Yüksek Çözünürlüklü Bitki Örtülü Arazi Örtüsü Özellikleri (HR-VLCC)1 verilerinin 2024 referans yılına ait yeni katmanları Ağustos’ta erişime açıldı. Yeni sürümde tarım alanları, çayırlar ve ağaç örtüsü ve ormanlar için 2024 yılına ait veriler sunulurken, 2017–2023 dönemine ilişkin tarihsel veri serileri de Copernicus Data Space Ecosystem’a taşındı.
Açık erişimle sunulan ve Avrupa Çevre Ajansı’nın 38 ülkesi ile Birleşik Krallık’ı kapsayan veri setleri; çevresel ve tarımsal izleme, biyolojik çeşitlilik değerlendirmeleri ve iklim değişikliği çalışmalarında kullanılabilecek bilgiler sağlıyor. Veri setlerinin tek bir erişim noktasında toplanması, farklı yıllara ait verilerin birlikte incelenmesini de kolaylaştırıyor.
Verilerin hızlı bir görsel incelemesi için Copernicus Browser’a göz atabilirsiniz.
Avrupa İstatistik İzleme Raporu Ağustos Sürümü Yayımlandı!
Eurostat, 20 Ağustos’ta European Statistical Monitor’un (Avrupa İstatistik İzleme Raporu) Ağustos sürümünü yayımladı. Aylık göstergeleri bir araya getiren rapor; ekonomi, çevre, işletmeler, sağlık ve çalışma hayatı gibi farklı alanlardaki gelişmeleri takip etmeye olanak sağlıyor.
Bu gösterge paneli, Avrupa Birliği’nin yanı sıra üye ülkeler ve EFTA2 ülkeleri için mevcut en güncel verileri kullanarak düzenli olarak güncelleniyor. Ağustos sürümünde ekonomik büyüme, sera gazı emisyonları, işsizlik oranları, ev fiyatları, işletme kayıtları, uçuş sayıları, yenilenebilir enerji ve ekonomik güven gibi birçok farklı gösterge yer aldı.
Panel, farklı alanlardaki güncel istatistikleri tek bir görünümde takip etmek isteyen kullanıcılar için Eurostat’ın düzenli olarak güncellediği veri kaynaklarından biri olarak öne çıkıyor.
Gösterge paneline buradan erişebilirsiniz.
Aperta’da Yeni Açık Veri Setleri Yayımlanmaya Devam Ediyor!
TÜBİTAK ULAKBİM tarafından yönetilen Aperta Türkiye Açık Arşivi, yeni veri setlerini erişime açmaya devam ediyor. Açık veri odaklı çok disiplinli bir arşiv olarak hizmet veren platformda, farklı disiplinlerden araştırma verileri düzenli olarak yayımlanıyor.
Aperta’da yayımlanan veri setleri açık veya kısıtlı erişim seçenekleriyle sunulabilirken, kayıtlara benzersiz ve kalıcı kimlik olan DOI3 atanıyor ve veri setlerinin farklı sürümlerinin oluşturulmasına olanak sağlanıyor. Platformda yeni veri setlerinin yanı sıra mevcut kayıtların güncellenmiş sürümleri de yayımlanmaya devam ediyor.
Ağustos ayında platformda yayımlanan veri setlerinden biri, Marmara Üniversitesi’nde yürütülen bir araştırma kapsamında elde edilen 95 yüksek hızlı video mikroskopi kaydını içeriyor. Veri seti, araştırmada kullanılan görüntü kayıtlarını açık erişime sunarak ilgili alanda çalışma yürüten araştırmacıların bu verilere erişebilmesine olanak sağlıyor.
Aperta üzerinden yayımlanan bu tür veri setleri, araştırma verilerinin yalnızca çalışma kapsamında kullanılmakla kalmayıp farklı araştırmalar için de erişilebilir olmasına katkı sağlıyor.
Etkinlikler
FAIR Araştırma Verileri Yönetimi İçin Eğiticilerin Eğitimi Bootcamp'i Düzenlenecek!
Tarih: 26–29 Ekim 2026
Yer: Çevrim içi
OpenAIRE, araştırma verilerinin FAIR ilkelerine uygun şekilde yönetilmesini desteklemek amacıyla FAIR Research Data Management (RDM) Train-the-Trainers Bootcamp for Data Stewards etkinliğini düzenleyecek. Dört gün sürecek çevrim içi program, özellikle araştırma topluluklarına rehberlik eden deneyimli veri yöneticileri ve araştırma destek profesyonellerinin eğitim verme becerilerini geliştirmeye odaklanacak.
Program kapsamında katılımcılar; veri yöneticilerinin gelişen rolü, FAIR ilkeleri ve Açık Bilim arasındaki ilişki, araştırma planlaması ve Veri Yönetim Planları, makine tarafından işlenebilir Veri Yönetim Planları, metadata kalitesi, güvenilir veri depoları ve uzun süreli koruma gibi konuları ele alacak. Ayrıca araştırma bütünlüğü, yeniden üretilebilirlik, GDPR, hukuki ve etik konular ile kurumsal araştırma verisi yönetimi hizmetleri de programda yer alacak.
Katılımcı sayısı 30 kişiyle sınırlı olacak. Başvuruların Eylül’ün başında açılması, seçilen katılımcıların ise Ekim ayının ilk haftasında duyurulması planlanıyor.
OPEN DATA MICCAI 2026 Strazburg'da Düzenlenecek!
Tarih: 27 Eylül–1 Ekim 2026
Yer: Strazburg, Fransa
MICCAI 2026 kapsamında üçüncü kez düzenlenecek Open Data etkinliği, tıbbi makine öğrenmesinde açık ve nitelikli veri paylaşımını desteklemeye odaklanacak. Etkinlikte özellikle yeterince temsil edilmeyen nüfuslar ve hastalıklara ilişkin tıbbi görüntüleme veri setlerinin paylaşılması ve bu verilerin araştırma topluluğunun kullanımına sunulması teşvik edilecek.
Bu yıl özellikle Orta Doğu’yu kapsayan veri setlerine odaklanılırken, FAIR veri ilkeleri ve veri odaklı yapay zekâ yaklaşımı da etkinliğin temel başlıkları arasında yer alacak. Open Data oturumları MICCAI 2026 ile paralel gerçekleştirilecek ve konferans katılımcıları için ayrıca kayıt gerekmeyecek.
İncelemeler
Avrupa'da Açık Verinin Etkisi Üç Yıllık Araştırmayla İncelendi!
data.europa.eu (Avrupa Veri Portalı) tarafından yürütülen Use Case Observatory, 2022–2025 yılları arasında Avrupa’da açık verinin kullanımını ve yarattığı etkileri üç ciltlik bir araştırma serisiyle mercek altına aldı. Avrupa Birliği Yayınlar Ofisi tarafından yönetilen ve data.europa.eu araştırmacıları tarafından yürütülen araştırma, açık verinin ekonomik, yönetsel, sosyal ve çevresel alanlarda nasıl kullanıldığını ve zaman içinde ne tür değerler ürettiğini takip ediyor.
2022’de yayımlanan ilk cilt, Avrupa’daki farklı ülkelerden seçilen 30 açık veri kullanım örneğini ortaya koyarak araştırmanın metodolojisini ve ilk bulgularını sundu.
2024’te yayımlanan ikinci ciltte ise ilk çalışmada belirlenen örneklerden aktifliğini sürdüren 13 kullanım alanına odaklanıldı. Araştırmacılar, bu girişimlerin gelişimini takip etmek ve açık verinin nasıl kullanıldığını daha yakından anlamak amacıyla kullanım örneklerinin temsilcileriyle görüşmeler gerçekleştirdi.
2025’te yayımlanan üçüncü ve son cilt, üç yıllık araştırmayı tamamlayarak aynı 13 kullanım örneğinin zaman içinde oluşturduğu ekonomik, yönetsel, sosyal ve çevresel etkileri değerlendirdi. Araştırma; açık verinin istihdamdan vatandaş katılımına, sosyal kapsayıcılıktan çevresel farkındalığa kadar farklı alanlarda değer üretebildiğini ortaya koyarken, sürdürülebilir finansman, kapsayıcı veri ekosistemleri ve kullanıcıların açık veri yaşam döngüsüne dâhil edilmesinin önemine de dikkat çekiyor.
Üç cilt birlikte değerlendirildiğinde çalışma, açık verinin etkisini yalnızca kısa vadeli kullanım göstergeleriyle değil, kullanım örneklerinin zaman içindeki gelişimi ve yarattığı ekonomik, yönetsel, sosyal ve çevresel sonuçlar üzerinden ele alan kapsamlı bir inceleme sunuyor.
Bu ay açık veri dünyasından sizlere aktaracaklarımız bu kadardı. Gelecek ay yine burada, yeni hikayelerde görüşmek üzere…
HR-VLCC: High Resolution Vegetated Land Cover Characteristics
EFTA: European Free Trade Association (Avrupa Serbest Ticaret Birliği)
Digital Object Identifier (Dijital Nesne Tanımlayıcısı)