Tüm dünyada bilginin özgürce paylaşılmasını ve herkes tarafından erişilebilir olmasını vurgulayan Açık Erişim Haftası kutlu olsun! Bilimsel bilgi paylaşımının önündeki engellerin kaldırıldığı, açık erişim anlayışının yaygınlaştığı bir gelecek dileğiyle bültenimizin yeni sayısına hoş geldiniz…
Görüşleriniz, bültenimizin gelişimi için büyük önem taşıyor. Diğer sayılarda daha iyi içerikler sunabilmemiz için yorumlarınızı bizimle paylaşmayı unutmayın…
Açık Gündem Podcasts
Yapay zeka destekli anlatımla hazırladığımız bu içerikte, bülten konularını söyleşi havasında ele alıyoruz. İster yolda olun, ister çalışırken; açık veri artık kulağınızda!
Tüm bölümler için: SoundCloud, Apple Podcasts , Spotify
Başarı Hikayeleri
Londra’da Hastane Verileri Kullanılarak Şiddetle Mücadele!
Londra’da yürütülen Information Sharing to Tackle Violence (ISTV)1 programı, sağlık verilerinin kamu güvenliği politikalarında nasıl kullanılabileceğini gösteriyor. Hastanelerin acil servis kayıtları ile ambulans verilerinin polis kayıtlarıyla birlikte analiz edilmesi, şiddetin yoğunlaştığı ancak daha önce yetkililer tarafından fark edilmemiş bölgelerin belirlenmesine yardımcı oldu.
Hounslow bölgesindeki Lambridge Operasyonu kapsamında, acil servis verileriyle belirlenen şiddet noktalarına yönelik polis devriyeleri planlandı. Analizler, özellikle şehir merkezinde ve gece ekonomisiyle bağlantılı alanlarda şiddet olaylarının polis kayıtlarının gösterdiğinden daha yaygın olduğunu ortaya koydu. Hackney’de ise hastane verileri sayesinde daha önce tespit edilmemiş bir şiddet noktası belirlendi ve ciddi şiddet olaylarıyla bağlantılı bir uyuşturucu satış mekânının kapatılmasına katkı sağlandı.
Programın Haringey’deki uygulamasında, 2018’deki zirveden itibaren toplam şiddet olaylarında %17 azalma görüldü. Ayrıca sorunlu bölgelerde suç sayısı azaldı ve müdahale öncesi döneme kıyasla yaklaşık 400 daha az mağdur kaydedildi.
Bu örnek, doğrudan açık veri paylaşımı çerçevesinde değerlendirilmese de veri paylaşımı ve analiz çalışmalarının, farklı kurumlardaki bilgileri bir araya getirerek daha hedefli müdahalelere katkı sağlayabileceğini gösteriyor. Bu analiz çalışmasında olduğu gibi sağlık verileri, kolluk kuvvetlerine bildirilmeyen şiddet olaylarının görünür hâle getirilmesinde önemli bir rol oynayabiliyor
Haberler
Uluslararası Açık Erişim Haftası 2026: Bilginin Bedeli!
Uluslararası Açık Erişim Haftası, 19-25 Ekim’de dünya genelinde bireyler, kurumlar ve kuruluşlar tarafından “Bilginin Bedeli” (The Cost of Knowledge) temasıyla kutlandı. Bilgi paylaşım sistemlerinin topluluk tarafından kontrol edilmesinin önemine dikkat çekmeyi, bir araya gelmeyi ve ortak eylemi teşvik etmeyi amaçlayan hafta, bilginin üretilmesi, paylaşılması ve sürdürülebilirliğinin maliyetlerini tartışmaya açtı.
Bu yılın teması; bilginin giderek artan konsolidasyonu ve ticari kontrolü çerçevesinde finansal, insani ve çevresel maliyetlerin değerlendirilmesine odaklandı. Özellikle bu maliyetlerin kamu yararından çok özel çıkarlar doğrultusunda şekillendiği durumlar sorgulandı.
Hafta kapsamında Türkiye’de de üniversiteler, kütüphaneler, araştırma kuruluşları ve sivil toplum kuruluşları tarafından çeşitli etkinlikler düzenlendi. Programda açık arşivler, açık veri altyapıları, araştırma verilerinin yönetimi ve sürdürülebilirliği, açık erişim yayıncılığının maliyetleri ve akademik yayın süreçlerinde görünmeyen emek gibi konular öne çıktı.
İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü; açık arşivler, teknolojik dönüşüm, ORCID entegrasyonu ve veri yöneticiliği üzerine paneller gerçekleştirirken, Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi araştırma verilerinin maliyetleri ve açık erişim yayıncılığına ilişkin oturumlar düzenledi. TÜBİTAK ULAKBİM’in DergiPark’taki yeni süreçleri ele alan etkinliği, Bilkent Üniversitesi Kütüphanesinin sürdürülebilir araştırma odağındaki webinarı ve Marmara Üniversitesi Yayınevinin açık erişimli kitapların görünürlüğü üzerine etkinliği de programda yer aldı.
Açık Veri ve Teknoloji Derneği de, 19 Ekim’de YouTube’da yayımlanan programda Robot El Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Okumuş ile “Toplumsal Fayda ve Açık Veri” konusunu ele aldı. Programa ilişkin detaylara bültenin “Bizden Haberler” bölümünden ulaşabilirsiniz.
Creative Commons Türkiye, Akademik Yayıncılık Derneği ve EASE Türkiye gibi kuruluşlar da açık veri, bilgi paylaşımı ve akademik yayıncılık konularındaki etkinliklerle haftaya katkıda bulundu.
Uluslararası Açık Erişim Haftası, bilgiye erişimin yalnızca erişim olanaklarıyla sınırlı olmadığını; bilginin üretilmesi, paylaşılması ve korunması için gereken kaynakların, emeğin ve karar alma süreçlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini bir kez daha gündeme taşıdı. Haftanın uluslararası etiketi #OAweek olurken, Türkiye’de uzun süredir kullanılan “AE” etiketi bu yıl #AE2026 olarak kullanıldı.
İran Açık Veri Platformu Yeni Yüzüyle Yayında!
Iran Open Data (IOD), 29 Nisan’da yenilenen açık veri platformunu kullanıma açtı. iranopendata.org adresinden erişilebilen platform, İran’ın ekonomik, sosyal ve yönetişim göstergelerini tek bir merkezde bir araya getirerek verilerin daha kolay keşfedilmesini ve incelenmesini amaçlıyor.
Yeni platformda bütçe, enerji, ticaret, demografi, siyaset ve insan hakları gibi alanlardaki veri kapsamı genişletilirken, veri araştırmalarını kolaylaştırmak üzere entegre bir yapay zekâ asistanı da sunuluyor. Rafineri düzeyindeki göstergeler, sıvılaştırılmış petrol gazına (LPG) ilişkin ayrıntılar ve eyalet bazında tüketim verileri gibi bazı petrol ve doğal gaz verilerine ise kurumsal abonelik yoluyla erişilebiliyor.
Platformun tanıtımında, İran’a ilişkin ekonomik ve demografik verilerin farklı kaynaklarda önemli ölçüde değişebildiğine dikkat çekiliyor. Açıklamada, askeri harcamalar, nüfus ve gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) gibi göstergelerde uluslararası kuruluşların verileriyle İran’ın resmî kaynakları arasında farklılıklar bulunduğu örneklerle aktarılıyor. Iran Open Data, yeni platformuyla analistler, politika yapıcılar, gazeteciler ve araştırmacılar için bu verileri bir arada inceleyebilecekleri bir kaynak sunmayı hedefliyor.
Platformda ayrıca petrol gelirleri ve Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler üzerine yayımlanan analiz gibi güncel değerlendirmeler de yer alıyor. Bu yönüyle Iran Open Data, veri setlerinin yanı sıra farklı kaynaklardan elde edilen göstergeleri bir araya getiren analizler de sunuyor.
Platform, farklı kullanıcı gruplarına yönelik ücretsiz ve ücretli üyelik planları da sunuyor. Ücretsiz plan kapsamında veri görüntüleme, CSV indirme ve yapay zekâ asistanı kullanımı belirli kotalarla sınırlandırılırken, ücretli planlarda daha geniş kullanım hakları ve ek veri kaynaklarına erişim sağlanıyor. Kurumsal abonelere özel petrol ve doğal gaz verileri de bu modelin bir parçası. Bu yapı, farklı ihtiyaçlara yönelik hizmet seçenekleri sunarken, açık veri açısından erişimin kapsamı ve bazı verilere ulaşmanın abonelik koşullarına bağlanması konusunda da değerlendirilmesi gereken bir boyut oluşturuyor.
Birleşmiş Milletler, Açık Veri Platformu UN System Data Commons’ı Kullanıma Sundu!
Birleşmiş Milletler (BM), küresel sorunlara ilişkin verilere erişimi kolaylaştırmak ve farklı kuruluşların verilerini ortak bir kaynakta bir araya getirmek amacıyla UN System Data Commons2 platformunu kullanıma sundu. Google’nin Data Commons altyapısı üzerine kurulan açık kaynaklı platform, BM kuruluşlarının farklı formatlarda ve ayrı sistemlerde tuttuğu istatistikleri bir araya getirerek bütünleşik bir veri kaynağı oluşturuyor.
Yapay zekâ destekli doğal dilde arama özelliği sayesinde kullanıcılar; temiz suya erişimin okul devamlılığıyla ilişkisi, elektriğe erişimdeki değişimler veya farklı bölgelerde yaşam beklentisinin gelişimi gibi sorulara yanıt arayabiliyor. Platform, verileri birbiriyle ilişkilendirerek araştırmacıların, gazetecilerin ve politika geliştirenlerin eğilimleri daha kolay incelemesine ve kanıta dayalı değerlendirmeler yapmasına yardımcı olmayı hedefliyor. Verilerin BM istatistik uzmanları ve teknik ekipleri tarafından doğrulanması da güvenilir bilgiye erişimi destekliyor.
Platformun önümüzdeki dönemde yeni veri setleriyle genişletilmesi planlanıyor. Birleşmiş Milletler, 2027 yılına kadar sistem genelindeki istatistiksel veri setlerinin yüzde 80’ini platforma dahil etmeyi hedefliyor.
UN System Data Commons’a data.un.org adresinden erişilebiliyor.
Etkinlikler
OpenGIS Türkiye 2026 Güz Dönemi Açık Kaynak CBS Atölyesi Başladı!
Tarih: 7 Ekim - 2 Aralık
Yer: Çevrim içi
OpenGIS Türkiye, 2026 Güz Dönemi Açık Kaynak CBS3 Atölyesi’ni 7 Ekim’de çevrim içi tanışma oturumuyla başlattı.
Sekiz hafta sürecek program kapsamında katılımcılar açık kaynak CBS dünyasını keşfedecek, birbiriyle tanışacak ve ortak projeler geliştirmek üzere tematik takımlar oluşturacak. Bu dönem 486 başvuru arasından seçilen 70 asil katılımcı, yedi farklı takımda bir araya gelecek. Çalışma konuları arasında kentsel afet direnci ve acil müdahale, kentsel yaşam ve sosyal imkânlara erişim, akıllı ulaşım ve altyapı optimizasyonu, kentsel mikroiklim ve kentsel dönüşüm, su kaynakları ve havza yönetimi, orman yangınları ve ekolojik koridorlar ile arkeoloji ve kültürel miras yer alıyor.
Atölye, açık kaynak CBS alanında bilgi paylaşımını ve birlikte üretimi desteklemeyi amaçlıyor.
Vermont Açık Veri Zirvesi 2026 Gerçekleştirildi!
Tarih: 9 Ekim
Yer: Burlington, Vermont / ABD
9 Ekim’de Vermont Üniversitesi Araştırma ve Açık Kaynak Program Ofisi (VERSO) ile University of Vermont Kütüphaneleri ev sahipliğinde düzenlenen Vermont Open Data Summit 2026, araştırmacıları, öğrencileri, veri uzmanlarını, kamu çalışanlarını ve topluluk üyelerini açık veri temasıyla bir araya getirdi. Zirvede kamu verilerine erişim ve veri paylaşımının önemi, açık verilerle ekonomik eğilimlerin incelenmesi, ekolojik izleme ve su kaynakları modellemesi gibi konular ele alındı. Program kapsamında ayrıca açık veri ekosistemini güçlendirmeye yönelik iş birliği, sorumlu veri paylaşımı ve verilerin toplumsal faydasını artırma konularında grup tartışmaları gerçekleştirildi.
Zirvede ayrıca, Vermont Data Collaborative aracılığıyla yerel, eyalet ve federal düzeydeki kamu verilerinin tek bir platformda bir araya getirilmesi ve toplulukların yerel sorunları analiz etmesinin desteklenmesi ele alındı. Açık kaynaklı araçlarla biyolojik çeşitliliğin uzaktan izlenmesi ve yağmur-kar olaylarının su akışına etkisinin açık veri setleri üzerinden incelenmesi de sunumlarda öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.
Future Istanbul Datathon 7-8 Kasım’da Gerçekleşecek!
Tarih: 7 - 8 Kasım
Yer: Tech Istanbul | Kayışdağı
İstanbul’un geleceğine veri odaklı çözümler geliştirmeyi amaçlayan Future Istanbul Datathon, 7-8 Kasım’da Tech Istanbul | Kayışdağı’nda gerçekleştirilecek. BELBİM4 tarafından sağlanan kişisel veri içermeyen fiziksel kart, sanal kart ve mobil ödeme verilerinin analiz edileceği yarışmada, katılımcılar yenilikçi analitik yöntemler ve yapay zekâ teknolojilerinden yararlanarak şehrin dijital dönüşümüne katkı sunacak çözümler geliştirecek.
Ödeme alışkanlıkları ve kullanım eğilimlerinden kullanıcı deneyimine, finansal kapsayıcılık ve dijital erişilebilirlikten akıllı şehir uygulamalarına, oyunlaştırma ve yenilikçi sadakat çözümlerine kadar uzanan farklı temalarda çalışmalar yürütülecek. Katılımcılar, ana veri setini analiz etmek koşuluyla, çalışmalarını zenginleştirmek için İstanbul Büyükşehir Belediyesi Açık Veri Portalı’ndaki ve diğer resmî kaynaklardaki veri setlerinden de yararlanabilecek.
18-26 yaş arası ön lisans, lisans ve yüksek lisans öğrencileri ile mezunlara açık olan etkinliğe başvurular, 2-4 kişilik takımlar halinde alınarak 28 Ekim’de tamamlandı; takımların 2 Kasım’da duyurulmasının ardından datathon, 7-8 Kasım tarihlerinde fiziksel olarak gerçekleştirilecek.
İncelemeler
Clast-Tech ile data.gouv.fr Üzerinde Açık Veri Portalı Oluşturma ve Yayımlama Eğitimi!
Açık verilerin erişilebilir, anlaşılır ve yeniden kullanılabilir hâle getirilmesi, kamu kurumları ve diğer kuruluşlar için şeffaflığı artırmanın ve yeniliği desteklemenin önemli yollarından biri. Clast-Tech tarafından sunulan data.gouv.fr Üzerinde Açık Veri Portalı Oluşturma ve Yayımlama Eğitimi, kuruluşların veri kataloglarını oluşturmasına, düzenlemesine ve Fransa’nın ulusal açık veri platformunda yayımlamasına yönelik kapsamlı bir eğitim programıdır.
Eğitim, veri kümelerinin yapılandırılmasından standartlaştırılmış üst verilerin (metadata) hazırlanmasına, yayımlama süreçlerinden kullanıcı yetkilerinin yönetimine kadar çeşitli konuları ele alıyor. Katılımcılar ayrıca açık veri formatları, veri türleri, üst veri kayıtlarının yaşam döngüsü, yeniden kullanım olanakları ve kullanıcılarla iletişim konularında bilgi ediniyor. Bunu yanı sıra program, teknik süreçlerin yanı sıra kuruluşların verilerini nasıl daha görünür ve yeniden kullanılabilir kılabileceklerine de odaklanıyor.
Clast-Tech’in on yılı aşkın deneyimine dayanan eğitim, özellikle veri yönetimi süreçlerini geliştirmek, ulusal ölçekte görünürlüğü artırmak ve açık veri yayınlarını sürdürülebilir hâle getirmek isteyen kuruluşlara yönelik. Programın temel yaklaşımı, verilerin yalnızca yayımlanmasını değil, aynı zamanda doğru tanımlanmasını, etkin biçimde yönetilmesini ve farklı kullanıcılar tarafından yeniden değerlendirilmesini desteklemek.
Bu eğitim, açık veri yayıncılığını teknik bir yükümlülüğün ötesinde, şeffaflık, iş birliği ve veri değerinin artırılması için stratejik bir araç olarak ele almaktadır. Özellikle açık veri süreçlerini yapılandırmak ve data.gouv.fr platformunda daha etkin bir yayın politikası geliştirmek isteyen kurumlar için uygulanabilir bir çerçeve sunmaktadır.
Bizden Haberler
AVTED’in Resmî İnternet Sitesi Yenilenen Tasarımı ve İçeriğiyle Yayında!
Açık Veri ve Teknoloji Derneği, dijital iletişim çalışmalarını güçlendirmek ve faaliyetlerini daha erişilebilir bir yapıda sunmak amacıyla resmî internet sitesini yeniledi. Yeni tasarım, güncellenen içerikler ve yeniden kurgulanan sayfa yapısıyla avted.org.tr adresinde yayına girdi.
Derneğin çalışmalarını daha bütünlüklü bir şekilde ziyaretçilere sunmayı hedefleyen yeni internet sitesi, AVTED’in kurumsal kimliğini ve açık veri alanındaki faaliyetlerini daha görünür kılan bir yapıyla hazırlandı. Sitede derneğin kuruluş amacı, hedefleri, kurulları ve paydaşlarının yanı sıra projeleri, etkinlikleri ve yayınlarına ilişkin bilgilere de kolayca ulaşılabiliyor.
Açık Veri Endeksi, Açık Veri Zirvesi, Açık Kürsü ve Açık Gündem gibi derneğin önemli çalışma ve yayın platformları yeni site üzerinden ziyaretçilerle buluşuyor. Ayrıca Engelsiz Şarj projesi başta olmak üzere derneğin hayata geçirdiği projeler hakkında bilgi edinmek, faaliyet raporlarını incelemek ve gönüllülük başvurusu yapmak da mümkün.
AVTED olarak açık veri ekosisteminin gelişimine katkı sunarken bilgiye erişimi kolaylaştırmayı ve çalışmalarımızı daha geniş kitlelerle buluşturmayı önemsiyoruz. Yenilenen internet sitemizin bu hedefler doğrultusunda derneğimiz ile paydaşlarımız, gönüllülerimiz ve açık veri alanına ilgi duyan herkes arasındaki iletişimi güçlendirmesini hedefliyoruz.
AVTED 2026 Yılı Faaliyet Raporu Yayında!
Açık Veri ve Teknoloji Derneği, 2025-2026 döneminde gerçekleştirdiği çalışmaları bir araya getiren 2026 yılı Faaliyet Raporu’nu yayımladı. 21 Ekim 2025 – 21 Ekim 2026 tarihleri arasındaki faaliyetleri kapsayan rapor; derneğin idari çalışmalarını, açık veri alanındaki etkinliklerini, projelerini, yayın faaliyetlerini ve mali durumunu ortaya koyuyor.
Rapor döneminde açık veri ve açık erişim konularında farkındalık yaratmayı hedefleyen çalışmalarını sürdüren AVTED, 27 Ekim 2025 tarihinde Marmara Üniversitesi Bilgi Yönetimi Kulübü ev sahipliğinde düzenlenen “Bilgimizin Sahibi Kim?” başlıklı etkinlikle Açık Erişim Haftası’na katıldı. Açık Veri Günü kapsamında ise “Açık Veri Kentleri Mutlu Eder mi?” temalı çevrimiçi bir konferans düzenlendi. Dr. Aydın Akpınar ve Dernek Yönetim Kurulu Üyesi Gürkan Atabay’ın katıldığı konferans, 13 Mart 2026 tarihinde derneğin YouTube kanalında yayımlandı.
Dönemin öne çıkan çalışmalarından biri de Engelsiz Şarj projesi oldu. İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü Destek Programı kapsamında desteklenmeye hak kazanan proje, 27 Mart 2026 tarihinde hayata geçirildi. T.C. İstanbul Valiliği paydaşlığında yürütülen proje ile fiziksel engelli bireylerin kullandığı akülü tekerlekli sandalyeler için şarj istasyonlarını gösteren açık veri temelli bir harita, iOS ve Android uygulamaları üzerinden ücretsiz olarak kullanıma sunuldu.
Derneğin farkındalık ve bilgilendirme çalışmaları kapsamında yürüttüğü yayın faaliyetleri de yıl boyunca devam etti. 4 Ocak 2020’de başlayan Açık Kürsü programı, 22 Ekim 2026 itibarıyla 57 bölüme ulaştı. Açık veri temalı haberleri, başarı hikâyelerini ve etkinlikleri bir araya getiren Açık Gündem bülteni ise aynı tarih itibarıyla 23. sayısına ulaştı.
AVTED, bu dönemde idari çalışmalarını ve kurumsal işleyişini de düzenli biçimde sürdürdü. Yönetim Kurulu toplantıları iki haftada bir gerçekleştirilirken, derneğin yasal bildirim ve kayıt süreçleri de mevzuata uygun şekilde yürütüldü.
Derneğin 2025-2026 dönemindeki çalışmalarına bütünlüklü bir bakış sunan 2026 Faaliyet Raporu’na buradan ulaşılabilir.
AVTED Açık Kürsü’de Bu Ay!
Açık Veri ve Teknoloji Derneği’nin “mümkün olduğu kadar açık, gerektiği kadar kapalı” mottosuyla hayata geçirdiği “Açık Kürsü” program serisi hız kesmeden devam ediyor. Program, toplumun çeşitli kesimlerinden uzmanları bir araya getirerek açık bilim, açık erişim, açık devlet, açık veri ve açık teknoloji gibi kavramların detaylı bir şekilde ele alındığı çevrim içi bir platform sunuyor.
Av. Arb. Okşan Gülşen Kömürcü Atalay’ın moderatörlüğünde düzenlenen bu etkinlikler, hem akademik hem de pratik perspektiflerden derinlemesine analizlere yer veriyor. Her bir oturumda, ilgili alanlardaki uzmanların katkılarıyla, bu kavramların uygulanabilirliği, karşılaşılan zorluklar ve toplumsal etkiler detaylı bir şekilde değerlendiriliyor.
19 Ekim’de “Bilginin Bedeli” temalı 2026 yılı Uluslararası “Açık Erişim Haftası” kapsamında YouTube’da yayımlanan programda Robot El Derneği yönetim kurulu başkanı Serdar Okumuş ile “Toplumsal Fayda ve Açık Veri” değerlendirildi.
Programın öne çıkan başlıkları şu şekildeydi;
Robot El Derneği’nin amaç ve motivasyonu nedir?
Yaptığınız çalışmalar ve örnekler?
Hizmet süreçlerinde açık kaynaklı tasarımın rolü?
Hangi kaynak ve formatları kullanıyorsunuz?
Açık kaynak tasarım kaynakları yeterli mi, neler yapılmalı?
Açık Kürsü’nün yeni bölümlerini kaçırmamak için AVTED’in YouTube kanalına abone olmayı ve sosyal medya hesaplarını takip etmeyi unutmayın!
Bu ay açık veri dünyasından sizlere aktaracaklarımız bu kadardı. Gelecek ay yine burada, yeni hikayelerde görüşmek üzere…
Şiddetle Mücadelede Bilgi Paylaşımı
Birleşmiş Milletler Sistem Veri Ortak Alanı
Coğrafi Bilgi Sistemleri
İstanbul Büyükşehir Belediyesinin 'Elektronik Ücret Toplama Sistemlerini' (EÜTS) yönetmek üzere münhasır olarak yetkilendirdiği iştirak şirketidir.