Açık Gündem: 15
Ocak 2026 | Hazırlayan: Sümeyye Yasintimur
Bu ayki bültenimize, deneyiminizi anlamamıza yardımcı olacak kısa bir anketle başlıyoruz:
Görüşleriniz, bültenimizin gelişimi için büyük önem taşıyor. Diğer sayılarda daha iyi içerikler sunabilmemiz için yorumlarınızı bizimle paylaşmayı unutmayın…
Açık Gündem Podcasts
Yapay zeka destekli anlatımla hazırladığımız bu içerikte, bülten konularını söyleşi havasında ele alıyoruz. İster yolda olun, ister çalışırken; açık veri artık kulağınızda!
Tüm bölümler için: SoundCloud, Apple Podcasts , Spotify
Başarı Hikayeleri
Açık Veriden Afet Yönetimine: Deprem Takip Dashboard’u!
Veri mühendisi Adem Ok tarafından hazırlanan Deprem Takip Dashboard’u, İBB Açık Veri Portalı’ndan sağlanan deprem verilerini kullanarak İstanbul ve Marmara Bölgesi’ne odaklanan kapsamlı bir izleme ve analiz aracı sunuyor. Proje, anlık ve tarihsel deprem verilerinin izlenebilmesini sağlayan, uçtan uca tasarlanmış bir veri mühendisliği çalışması olarak öne çıkıyor.
Çıktı ürünü olan dashboard, Marmara Bölgesi’ndeki sismik aktiviteleri ve kritik acil ulaşım yollarını interaktif olarak takip etmeyi sağlıyor. Projede, veri mühendisliği ve mekânsal veri mühendisliği yaklaşımları kullanılarak, deprem verileri gerçek zamanlı olarak işleniyor ve görselleştiriliyor.
ETL hattı, Python, KNIME ve MageAI bileşenleri ile tasarlanmış; veriler İBB’nin açık veri kaynaklarından çekilmiş ve Grafana ile interaktif görselleştirme sağlanmıştır. Bu sayede kullanıcılar, bölgedeki deprem olaylarını, maksimum büyüklükleri, derinlikleri ve son olay bilgilerini tek bir panelden kolayca takip edebilir.
Haberler
2025 Açık Veri Olgunluk Değerlendirmesi: Avrupa’da Açık Veri Performansı Yükseliyor!
2025 Open Data Maturity (ODM) değerlendirmesi, Avrupa ülkelerinin kamu sektörü verilerini ne ölçüde erişilebilir hale getirdiğini ve bu verilerin yeniden kullanımını nasıl teşvik ettiğini ortaya koyuyor. AB Açık Veri Direktifi (2019/1024) çerçevesinde yürütülen değerlendirmeye, 27 Avrupa Birliği üyesi ülkenin yanı sıra İzlanda, Norveç ve İsviçre’den oluşan 3 EFTA ülkesi ile 6 aday ülke olmak üzere toplam 36 ülke katıldı.
Rapor, ülkelerin açık veri alanındaki mevcut düzeylerini karşılaştırmayı, gelişime açık alanları görünür kılmayı ve iyi uygulamaların ülkeler arasında paylaşılmasını amaçlıyor. Bunun yanı sıra Avrupa genelinde öne çıkan iyi uygulamalara dair bir çerçeve sunuyor.
Açık veri olgunluğu, politika, ulusal açık veri portalları, veri kalitesi ve etki olmak üzere dört boyutta değerlendiriliyor. Politika boyutu; yönetişim yapıları ve stratejilerini, portal boyutu; ulusal açık veri portallarının işlevselliği ve sürdürülebilirliğini, veri kalitesi boyutu; metadata uygulamaları ve DCAT-AP uyumunu, etki boyutu ise açık verinin yeniden kullanımı ve bu kullanımın toplumsal ve ekonomik sonuçlarının ölçülmesini kapsıyor.
2025 sonuçları, Avrupa genelinde açık veri olgunluğunun artmaya devam ettiğini gösteriyor. 36 ülkenin 23’ü bir önceki yıla göre puanını yükseltirken, ülkelerin %58’i 80’in üzerinde bir olgunluk seviyesine ulaştı. AB üye ülkelerinin ortalama açık veri olgunluğu %86’ya çıkarak 2024’e göre 3 puanlık artış gösterdi.
AB ülkeleri arasında Fransa, tüm başlıklarda tam olgunluk düzeyine ulaşarak (%100) ilk sırada yer aldı. Litvanya ve Polonya %98 ile Fransa’yı izlerken, Norveç EFTA ülkeleri arasında (%92), Ukrayna ise aday ülkeler arasında (%97) lider oldu. En yüksek yıllık artışı gösteren ülkeler ise Arnavutluk (+23 puan), Malta (+19 puan) ve Almanya (+11 puan) olarak öne çıktı.
Açık Veri Olgunluk Değerlendirmesi için bu yıl geliştirilen interaktif web sitesine buradan ulaşabilirsiniz.
Prof. Dr. Savaş Zafer Şahin, Yerel Yönetimde Dünyanın Kanaat Önderleri Arasında!
İngiltere merkezli Yerel Yönetimler Düşünce Kuruluşu (Local Government Information Unit, LGIU), Future Local Lab programı kapsamında hazırladığı 2026 “Top Thinkers in Local Government” listesini yayımladı. Yerel yönetimler alanında uluslararası ölçekte referans kabul edilen listede, Türkiye’den Prof. Dr. Savaş Zafer Şahin de yer aldı.
Katılımcı demokrasi, kentsel dirençlilik, kamu politikaları ve yeni nesil şehircilik alanlarında yerel yönetimlerin geleceğine yön veren isimlerin yer aldığı listede; Cambridge, London School of Economics ve Bristol gibi dünyaca saygın üniversitelerden akademisyen ve uygulamacılar bulunuyor. Prof. Dr. Şahin’in listede yer alması, Türkiye’deki yerel demokrasi ve şehircilik pratiklerinin küresel ölçekte görünürlük kazanması açısından önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
LGIU değerlendirmesinde Prof. Dr. Şahin, akademik bilgiyle sahadaki uygulamaları birleştiren “bilim insanı–uygulamacı” kimliğiyle öne çıktı. Ulusal kalkınma planları, kentleşme politikaları, demokratik katılım modelleri ve kentsel gelecek tasarımı alanlarında yürüttüğü çalışmalar, akademi ile kamu kurumları arasında köprü kuran bir yaklaşım olarak dikkat çekiyor.
Prof. Dr. Şahin’in katkı sunduğu Ankara Kent Konseyi üzerinden geliştirilen katılımcı yönetişim modeli, uluslararası alanda örnek gösterilen uygulamalar arasında bulunuyor ve çeşitli demokrasi ödülleriyle tescillenmiş durumda. Şahin ayrıca, Ankara’yı Avrupa Demokrasi Başkenti 2027 sürecinde temsil etmek üzere seçildi.
Cirium Raporu Açıklandı: Aeromexico Zirvede, Türk Hava Yolları İlk 10’da!
Havacılık sektöründe uçuş performansı ve zamanında kalkış-varış verileriyle öne çıkan Cirium, dünya genelinde havayolları ve havalimanlarının operasyonel verilerini analiz eden, LexisNexis Risk Solutions bünyesinde faaliyet gösteren küresel bir havacılık veri ve analiz şirketi olarak biliniyor. Cirium, her yıl yayımladığı On-Time Performance Review raporuyla sektöre dair önemli bilgileri derliyor.
2025 verilerini kapsayan rapora göre Aeromexico, %90,02 zamanında varış oranıyla üst üste ikinci kez “dünyanın en dakik küresel havayolu” oldu. Meksikalı şirketi %86,53 ile Saudia, %86,09 ile SAS takip etti. Raporda, küresel ölçekte operasyonel standartların yükseldiğine dikkat çekildi.
Türk Hava Yolları (THY) ise hem küresel hem de Avrupa sıralamasında ilk 10 içerisinde yer aldı. THY, 2025 yılında gerçekleştirdiği 421 bini aşkın uçuşta %81,41 zamanında varış oranı yakalayarak küresel sıralamada 9’uncu, Avrupa sıralamasında ise 8’inci sırada konumlandı.
Bölgesel değerlendirmelerde Delta Air Lines Kuzey Amerika’da, Iberia Express Avrupa’da, Philippine Airlines Asya-Pasifik’te, Copa Airlines Latin Amerika’da ve Safair Orta Doğu-Afrika bölgesinde lider oldu.
Havalimanları tarafında ise İstanbul Havalimanı, operasyonel karmaşıklık ve yolcu etkisi gibi kriterlerin değerlendirildiği Airport Platinum Award ödülüne layık görüldü.
data.europa Academy 2025’i Değerlendirdi: Açık Veri Topluluğu İçin Yeni Eğitim Dönemi Başlıyor!
Avrupa Açık Veri Portalı data.europa, açık veri topluluğuna yönelik eğitim programı olan data.europa Academy’nin 2025 yılına ilişkin değerlendirmesini ve 2026 planlarını paylaştı. Değerlendirme, Avrupa’da açık veri kapasitesinin güçlendirilmesine yönelik öğrenme faaliyetlerinin kapsamını ve etkisini ortaya koyuyor.
2025 yılı boyunca Academy kapsamında 18 webinar düzenlendi. Avrupa Veri Stratejisi, açık yargı verisi, yapay zeka ve dijital çağda şeffaflık gibi başlıklara odaklanan etkinlikler, yıl içinde geniş bir katılımcı kitlesine ulaştı. Öne çıkan etkinliklerden biri, veri görselleştirme alanında tanınan isimlerden Alberto Cairo’nun yürüttüğü ve 2.600’den fazla katılımcının yer aldığı üç günlük veri görselleştirme atölyesi oldu.
Academy’nin 2025 performansı, katılım ve geri bildirimlerde de dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Yıl boyunca webinarlar için 14.000’in üzerinde kayıt alınırken, etkinliklerin ortalama memnuniyet puanı 5 üzerinden 4,7 olarak ölçüldü. Programlar; akademi, özel sektör ve kamu kurumlarından geniş bir katılımcı profiline hitap etti.
2026 yılına girerken data.europa Academy, ayda iki webinar düzenleme yaklaşımını sürdürmeyi planlıyor. Bununla birlikte, kullanıcı deneyimini ve erişilebilirliği artırmayı hedefleyen yeni bir Academy arayüzünün hayata geçirilmesi öngörülüyor.
Etkinlikler
Açık Veri Günü 2026 Yaklaşıyor!
Tarih: 7 - 13 Mart 2026
Yer: Dünya Genelinde
Open Data Day (Açık Veri Günü) 2026, 7–13 Mart tarihleri arasında dünya genelinde gerçekleştirilecek. Her yıl düzenlenen bu küresel etkinlikte, farklı ülkelerden topluluklar açık veriyi kendi yerel bağlamlarında kullanarak toplumsal fayda üretmeye yönelik etkinlikler düzenlemektedir.
Açık Veri Günü, Open Knowledge Foundation (OKFN) tarafından Open Knowledge Network aracılığıyla koordine edilmektedir.
2023 yılından bu yana, farklı kültürlerin ve yerel ihtiyaçların daha iyi temsil edilebilmesi amacıyla etkinliklerin tek bir gün yerine bir haftaya yayılan esnek bir zaman diliminde gerçekleştirilmesine olanak tanınmaktadır. Etkinlik süresince üretilen tüm çıktılar, herkesin kullanımına ve yeniden kullanımına açık olarak paylaşılmaktadır.
Açık Veri Günü, açık veri alanında fikir geliştirmek, projelere katkı sunmak, veri analizi ve görselleştirme konusunda bilgi edinmek ya da alandaki güncel çalışmaları takip etmek isteyen herkes için katılıma açıktır. Katılım ve birlikte öğrenme, etkinliğin temel değerleri arasında yer almaktadır.
AGDATA 2025 Çağrısı Ulusal Bilgi Günü Gerçekleştirildi!
Tarih: 9 Aralık 2025
Yer: Çevrim İçi
Tarımda Veri Ortaklığı (Agriculture of Data – AGDATA) 2025 Çok Uluslu Ortak Çağrısı kapsamında, TÜBİTAK UİDB ABÇPM1 ve ARDEB UPAG2 birimleri tarafından 9 Aralık 2025 tarihinde çevrim içi Ulusal Bilgi Günü düzenlendi. Etkinlikte, AGDATA Ortaklığı’nın kapsamı, 2025 yılı çağrı başlıkları, ulusal ve uluslararası başvuru koşulları ile değerlendirme süreçlerine ilişkin bilgiler paylaşıldı.
Bilgi Günü programı kapsamında TÜBİTAK 1071 Programı çerçevesinde yürütülen ulusal başvuru süreci ayrıntılı olarak ele alınırken, katılımcıların soruları yanıtlandı. Etkinlikte Çınar Adalı Öner ve Dr. Ebru İmamoğlu tarafından yapılan sunumlar aracılığıyla çağrının bilimsel, teknik ve idari boyutlarına ilişkin kapsamlı bir çerçeve sunuldu.
AGDATA 2025 çağrısı, veri teknolojileri ve veri yönetimi, sürdürülebilir tarım için veriye dayalı çözümler ile politika yapımı için veriye dayalı çözümler olmak üzere üç öncelikli alanı kapsamaktadır. Uluslararası başvurular 5 Kasım 2025 – 21 Ocak 2026 tarihleri arasında alınmış olup ilgili çağrı kapanmıştır.
ITU Data Hackathon: Dijital Çölleri Ortaya Çıkararak Dijital Uçurumu Azaltmak!
Tarih: 5 Ocak - 11 Eylül 2026
Yer: Yeni Delhi / Hindistan, Cenevre / İsviçre, Çevrim İçi
ITU(The International Telecommunication Union) tarafından düzenlenen Data Hackathon: Bridging the Digital Divide by Uncovering Digital Deserts, evrensel ve anlamlı bağlantı hedefi kapsamında dijital uçurumun görünmeyen boyutlarını ortaya çıkarmayı amaçlayan uluslararası bir veri hackathonudur. Etkinlik, bağlantı altyapısındaki boşlukları ve bu boşluklardan etkilenen toplulukları veri analizi, görselleştirme ve hikayeleştirme yoluyla görünür kılmayı ve politika yapım süreçlerine katkı sunmayı hedeflemektedir.
Hackathon için kayıtlar 15 Ekim–31 Aralık 2025 tarihleri arasında alınmış olup başvurular kapanmıştır. Etkinlik süreci Ocak–Mart döneminde çevrim içi eğitimler ve mentörlük oturumlarıyla devam edecek, Nisan’da Yeni Delhi’de yüz yüze bir çalışma düzenlenecek ve kazanan proje Eylül’de Cenevre’de gerçekleştirilecek WTIS 2026 kapsamında sunulacaktır.
ITU Telekomünikasyon Geliştirme Bürosu koordinasyonunda ve Avrupa Birliği desteğiyle hayata geçirilen hackathon, üniversite öğrencileri ve genç profesyonellerden oluşan ekipleri bir araya getirerek açık ve standart formatlı veri setleri üzerinden yenilikçi analizler üretmeyi teşvik etmektedir. Katılımcılara sunulan çıktılar arasında haritalar, gösterge panelleri ve politika önerileri yer almakta; başarılı ekipler ITU kanalları aracılığıyla uluslararası görünürlük kazanmaktadır.
FOSDEM 2026: Açık Kaynak ve Açık Veri Topluluğu Bir Araya Geliyor!
Tarih: 31 Ocak - 1 Şubat 2026
Yer: Brüksel / Belçika
FOSDEM 2026, 31 Ocak – 1 Şubat tarihlerinde Brüksel’de düzenlenecek ve ücretsiz açık kaynak etkinliği olarak geliştiriciler, araştırmacılar ve açık veri topluluğunu bir araya getirecek. Etkinlik boyunca açık veri, açık standartlar ve veri odaklı açık teknolojiler alanında projeler tanıtılacak, bilgi paylaşımı yapılacak ve iş birliği fırsatları yaratılacak.
Katılımcılar, Birds of a Feather oturumlarında küçük gruplar halinde bir araya gelerek beyin fırtınası yapabilecek; ayrıca /dev/random ve Lightning Talks formatlarıyla 15 veya 5 dakikalık kısa sunumlar yaparak projelerini ve fikirlerini paylaşabilecekler.
Etkinlikte ayrıca Debian, GNOME, LibreOffice, Mozilla, Python & Django gibi çok sayıda topluluk stantlarıyla yer alacak. Katılımcılar hem yeni araçları keşfedebilecek hem de açık veri ve açık kaynak ekosisteminde iş birliği fırsatları yakalayabilecekler.
İncelemeler
Global Forest Watch: Ormanlar İçin Küresel Bir Açık Veri Platformu!
Global Forest Watch (GFW), Dünya Kaynakları Enstitüsü (World Resources Institute, WRI) tarafından yürütülen ve dünyanın ormanlarını izlemek ve korumak amacıyla geliştirilen küresel bir açık veri girişimidir. Kamuya açık en iyi verileri ve araçları bir araya getiren GFW, gelişmiş teknolojiler sayesinde ormanlardaki değişimlere dair neredeyse gerçek zamanlı bilgiye herkesin ücretsiz olarak erişmesini sağlar.
Platform, dünya genelinde her gün binlerce kişi tarafından; yasadışı ormansızlaşma ve yangınları izlemek, sürdürülemez faaliyetleri tespit etmek, toprak ve doğal kaynak haklarını savunmak, sürdürülebilir tedarik zincirleri oluşturmak ve çevre alanında araştırmalar yapmak için kullanılmaktadır.
Global Forest Watch’un temel katkılarından biri, ormanlara dair verileri ücretsiz ve çevrimiçi olarak erişime açarak küresel ölçekte şeffaflık sağlamasıdır. Daha iyi ve açık veri, ormanların bugünü ve geleceği için daha bilinçli kararlar alınmasını desteklerken, kamuoyunun hükümetler ve şirketler üzerindeki hesap verebilirliği artırmasına da olanak tanır.
GFW verileri bugün kamu kurumları, özel sektör, sivil toplum, gazeteciler ve yerel topluluklar tarafından aktif olarak kullanılmaktadır. 2014 yılındaki lansmanından bu yana Global Forest Watch, dünyanın tüm ülkelerinden 9 milyondan fazla kullanıcıya ulaşmıştır.
Bizden Haberler
2025 Faaliyet Raporumuz Yayımlandı!
Derneğimizin Ekim 2024 – Ekim 2025 döneminde yürüttüğü çalışmaları detaylı biçimde ele alan 2025 Faaliyet Raporumuz yayımlandı. Açık Veri ve Teknoloji Derneği olarak, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerimiz doğrultusunda bir yıl boyunca gerçekleştirdiğimiz etkinlikleri, yayınları ve savunuculuk faaliyetlerini kamuoyuyla paylaşıyoruz.
Bu kapsamda;
Açık veri gönüllüsü olmak isteyen katılımcılarla 12 Mart ve 25 Haziran 2025 tarihlerinde iki ayrı Açık Veri Gönüllüleri Buluşması çevrimiçi olarak gerçekleştirildi. Ayrıca, yapay zeka alanına yönelik kurulan TBMM Araştırma Komisyonu’nun 18 Şubat 2025 tarihli toplantısına derneğimizi temsilen katılım sağlanarak görüş ve önerilerimiz paylaşıldı.
Şubat ayında, dünya genelinde kutlanan Açık Veri Günü çerçevesinde “Açık Veri, Güvenli Gelecek” temasıyla hem bir konferans hem de atölye çalışması düzenledik. 19 Şubat’ta gerçekleşen etkinlikte, afet yönetimi ile açık veri arasındaki ilişkiyi Prof. Dr. Cenk Yaltırak ve AKUT Gönüllüsü Bahri Meriç ile ele aldık. Aynı gün gönüllülerimizin katılımıyla Afet Açık Veri Ağ Haritası Oluşturma Atölyesini hayata geçirdik.
Derneğimiz tarafından bu yıl beşincisi düzenlenen Açık Veri Zirvesi, “Açık Veri ve Hukuk” temasıyla 27 Mayıs Salı günü The Hood TEKMER’de fiziki olarak gerçekleştirildi. 2025 yılı zirvesi ile birlikte geçmiş yıllara ait tüm zirve kayıtlarına ve detaylarına acikverizirvesi.org adresinden ulaşmak mümkün.
Farkındalık çalışmalarımız kapsamında, 4 Ocak 2020’de başlayan Açık Kürsü programımız 22 Ekim 2025 itibarıyla 48 bölüme ulaştı. Moderatörlüğünü Okşan Gülşen Kömürcü, teknik danışmanlığını Cem Sünbül’ün üstlendiği programın tüm bölümleri sosyal medya kanallarımızda yayımlanmaya devam ediyor.
Açık veriye ilgi duyan bireyleri ve farklı disiplinlerden uzmanları bir araya getirmeyi amaçladığımız Açık Veri Buluşmaları serimizi sürdürdük. 21 Ekim 2024 – 21 Ekim 2025 tarihleri arasında dört fiziki buluşma gerçekleştirdik. Moderatörlüğünü Fatih Kadir Akın’ın yaptığı buluşmaların detaylarına Kommunity sayfamızdan erişilebilir.
Bu dönemde bir diğer önemli adım olarak, açık veri temalı haber, başarı hikayeleri ve etkinlikleri derlediğimiz aylık bültenimiz Açık Gündem’i hayata geçirdik. Her ayın son günü yayımlanan bültenimiz yazılı ve sesli formatlarda, ücretsiz abonelik imkânı sunuyor. Hazırlık liderliğini Sümeyye Yasintimur’un üstlendiği bültenimiz, derneğimizden haberleri de gönüllülerimizle buluşturuyor.
Türkiye Yerel Yönetimler Açık Veri Endeksi 2024 raporumuzu 10 Şubat 2025 tarihinde kamuoyuyla paylaştık. Açık veri programına sahip 12 Büyükşehir ve 5 İlçe Belediyesinin performansını değerlendirdiğimiz raporun Türkçe ve İngilizce versiyonlarına acikveriendeksi.org adresinden ulaşabilirsiniz.
Faaliyet Raporumuz, derneğimizin açık veri ekosistemine katkılarını bütüncül bir şekilde sunarken, gelecek dönem hedeflerimiz için de önemli bir referans niteliği taşımaktadır.
Bu ay açık veri dünyasından sizlere aktaracaklarımız bu kadardı. Gelecek ay yine burada, yeni hikayelerde görüşmek üzere…
TÜBİTAK Uluslararası İşbirliği Daire Başkanlığı Avrupa Birliği Çerçeve Programları Müdürlüğü
TÜBİTAK Araştırma Destek Programları Başkanlığı Uluslararası İşbirliği Projeleri Araştırma Destek Grubu