Açık Gündem: 17
Mart 2026 | Hazırlayan: Sümeyye Yasintimur
“Engelsiz Şarj” projesinin detaylarına “Haberler” bölümünden erişebilirsiniz.
Görüşleriniz, bültenimizin gelişimi için büyük önem taşıyor. Diğer sayılarda daha iyi içerikler sunabilmemiz için yorumlarınızı bizimle paylaşmayı unutmayın…
Açık Gündem Podcasts
Yapay zeka destekli anlatımla hazırladığımız bu içerikte, bülten konularını söyleşi havasında ele alıyoruz. İster yolda olun, ister çalışırken; açık veri artık kulağınızda!
Tüm bölümler için: SoundCloud, Apple Podcasts , Spotify
Başarı Hikayeleri
Breathe London: Topluluk Temelli Hava Kalitesi İzleme!
Breathe London, Londralılar için oluşturulmuş bir hava kalitesi izleme ağıdır. Proje, yerel toplulukların, okulların, hastanelerin ve şehir sakinlerinin hava kirliliğini anlamalarına ve maruziyetlerini azaltmak için harekete geçmelerine yardımcı olur.
Şehir genelinde hava kalitesini ölçen Breathe London, elde edilen verileri kamuya açık hale getirir ve farklı paydaşlarla iş birliği içinde hava kirliliğine karşı farkındalık ve çözüm geliştirilmesini destekler. Sensör ağı sayesinde gerçek zamanlı veriler üretilir ve bu veriler, toplulukların daha temiz ve güvenli hava için adım atmasını mümkün kılar.
Program; yerel yönetimler, okullar ve hastaneler için çeşitli katılım imkânları sunarken, veri kullanımı konusunda rehberlik ve destek sağlar. Teknoloji, veri ve topluluk katılımını bir araya getiren ortaklık yapısıyla Breathe London, hava kalitesi verilerinin anlaşılmasını ve eyleme dönüşmesini sağlayan önemli bir açık veri girişimidir.
Haberler
Bir “Açık Veri” Projesi: Engelsiz Şarj!
Açık Veri ve Teknoloji Derneği olarak açık verileri kullanarak hayata geçirdiğimiz “Akülü Tekerlekli Sandalyeler için Şarj İstasyonları Haritası” projesini 27 Mart Cuma günü İstanbul’da düzenlenen tanıtım töreniyle kamuoyuna sunduk.
Tanıtım töreni, Kağıthane Sadabad Kültür Merkezi’nde geniş bir katılımla gerçekleşti. Etkinlikte proje paydaşları, sivil toplum temsilcileri ve çok sayıda davetli bir araya gelirken, “Engelsiz Şarj” uygulamasının sunduğu yenilikçi çözümler detaylı şekilde paylaşıldı. Törende yapılan konuşmalarda, açık verinin toplumsal fayda üretmedeki rolüne vurgu yapılırken, “Engelsiz Şarj” projesinin bu alanda örnek bir model oluşturduğu ifade edildi.
Tanıtım programı kapsamında düzenlenen çalıştayda ise katılımcıların görüş ve önerileri alındı. Çalıştayda, “Engelsiz Şarj” projesine ilişkin kullanıcı deneyimleri ve ilk izlenimler değerlendirilirken; projenin nasıl geliştirilebileceği, farklı paydaşların projeye nasıl katkı sunabileceği ve sürdürülebilirliğinin nasıl sağlanabileceği üzerine fikir alışverişinde bulunuldu.
Proje Nedir?
Fiziksel engelli vatandaşlarımızın kullandığı akülü tekerlekli sandalyeler için en yakın “şarj istasyonlarının” yerlerini harita üzerinde göstermeyi hedefleyen açık veri temelli ücretsiz akıllı telefon uygulaması projesidir.
Proje Hedefi
İstanbul genelinde metro, park, kültür merkezi, otobüs durakları gibi noktalarda bulunan şarj istasyonlarının lokasyon bilgilerini harita üzerinden göstererek, engelli birey ve yakınlarının hareket özgürlüğünü artırmasının yanında var olan şarj istasyonlarının hem etkin kullanımını sağlamak hem de yeni yatırımları teşvik etmek en önemli hedeftir.
Kimler Yararlanabilir?
Fiziksel engelli bireyler, aileleri, yakınları ve refakatçileri, engelli vatandaşlarımız için çalışan sivil toplum kuruluşları, yerel yönetimler, şehir planlamacıları ve erişilebilirlik uzmanları ücretsiz şekilde projeden faydalanabilir, önerileri ile katkı sağlayabilirler.
Nasıl Kullanılır?
iOS ve Android akıllı telefonların uygulama marketlerinden ücretsiz olarak indirilebilecek uygulama, konum izni ile en yakın şarj istasyonunun rotasını gösterir. Tüm şarj istasyonları listesi, istasyon ile ilgili bilgi kartı, geri bildirim ve paylaş özellikleri ile şehir hayatını kolaylaştırır.
Proje Destekçisi ve Paydaşlar
T.C. İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü tarafından desteklenen proje, İstanbul Valiliği ile Açık Veri ve Teknoloji Derneği’nin ortak paydaşlığında hayata geçirilmiştir.
Tanıtım Filmi
Uygulamayı ücretsiz indirmek ve bilgi almak için engelsizsarj.com adresini inceleyebilirsiniz.
Open Data Day 2026 Dünya Genelinde Kutlandı!
Open Knowledge Foundation tarafından Open Knowledge Network aracılığıyla düzenlenen ve her yıl kutlanan Open Data Day (Açık Veri Günü), 2026 yılında da geleneğini sürdürdü. 7–13 Mart’ta farklı ülkelerden topluluklar, açık veriyi kendi yerel bağlamlarında kullanmaya yönelik etkinlikler organize etti.
Bu yıl bir haftaya yayılan program kapsamında 131 etkinlik kayıt altına alındı. Açık veri farkındalığını artırmayı ve farklı kültürlerin katılımını teşvik etmeyi amaçlayan Open Data Day kapsamında üretilen tüm çıktılar herkesin kullanımına ve yeniden kullanımına açık olarak paylaşıldı.
Açık veriyle ilgilenen herkese açık olan etkinlikler; veri analizi ve görselleştirme öğrenmek isteyenlerden, toplumsal sorunlara çözüm geliştiren geliştiricilere, kamu çalışanlarından tasarımcılara kadar geniş bir katılımcı kitlesini bir araya getirdi.
Katılımcılık ve birlikte üretim odağıyla Open Data Day, küresel açık veri topluluğunu büyütmeyi ve güçlendirmeyi sürdürdü.
CKAN 20 Yaşında!
CKAN, 2026 yılı itibarıyla 20. yılını kutluyor. Açık kaynaklı bir deney olarak başlayan CKAN, bugün hükümetler, araştırma kurumları ve çeşitli organizasyonlar tarafından kullanılan küresel bir veri altyapısına dönüşmüş durumda. Dünya genelinde yüzlerce veri portalına güç veren platform, açık verinin bulunabilir, erişilebilir ve yeniden kullanılabilir olmasında kritik bir rol oynuyor.
2000’lerin ortasında Rufus Pollock tarafından geliştirilen CKAN, açık veri dalgasının güç kazandığı dönemde hızla yaygınlaştı. Birleşik Krallık’taki data.gov.uk ve ABD’deki Data.gov gibi büyük kamu veri portallarıyla birlikte birçok ülke tarafından benimsenerek fiili bir standart haline geldi. Zaman içinde geliştirilen eklenti yapısı ve topluluk katkılarıyla esnek ve ölçeklenebilir bir platforma dönüştü.
Bugün CKAN yalnızca açık kamu verisi için değil; akademik veri paylaşımı, kurum içi veri yönetimi, sivil toplum çalışmaları ve yapay zekâ uygulamaları gibi farklı alanlarda da kullanılıyor.
2023’te Dijital Kamu Malı olarak tanınan ve 17 Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefinden 9'una ulaşmaya yardımcı olduğu kabul edilen platform, yapay zekâ ve otomasyonun yükseldiği günümüzde güvenilir ve yapılandırılmış veriye olan ihtiyacın artmasıyla birlikte önemini koruyor ve gelişimini sürdürüyor.
Research İstanbul’dan “Nesil Künyesi“ Araştırması!
Research İstanbul’un 26 ilde, 18–30 yaş arası 2 bin gençle yüz yüze gerçekleştirdiği “Nesil Künyesi” araştırması, Türkiye’de genç yetişkinlerin homojen bir “Z kuşağı” profiline indirgenemeyecek kadar çeşitli olduğunu ortaya koyuyor. Bulgular, kamuoyunda yaygın olan dijital, sabırsız ve kurumsal yapılardan uzak gençlik anlatısının sınırlı bir kesimi temsil ettiğini gösteriyor. Segment analizine göre gençlerin yalnızca yüzde 23’ü bu profile uyum sağlıyor.
Araştırmaya göre gençlerin tercih ve beklentileri büyük ölçüde ekonomik koşullar, aile yapısı ve güvenlik arayışı çerçevesinde şekilleniyor. Katılımcıların yüzde 70’i ailesiyle yaşarken, bu durumun karar alma süreçlerinde bağımsızlığı sınırladığı belirtiliyor. Gençlerin en bağımsız olduğu alanlar giyim, sosyal hayat ve kariyer tercihleri olurken; eğitim, meslek seçimi ve ailevi yükümlülüklerde aile etkisi daha belirgin. Aile etkisinin yüksek olduğu alanlarda pişmanlık oranlarının arttığı bulgular arasında.
Ekonomik veriler, finansal bağımsızlığın sınırlı olduğunu gösteriyor. Gençlerin yüzde 55’i aileden düzenli destek alırken, maaşlı çalışanların yüzde 33’ü de bu desteğe ihtiyaç duyuyor. Yalnızca yüzde 24’ü birikim yapabildiğini belirtirken, bu oran içinde istediği düzeyde birikim yapabilenlerin payı yüzde 6’yı geçmiyor. Birikim yapabilenlerin çoğunluğu, aileden gelen varlık avantajlarına sahip. Yatırım tercihlerinde altın öne çıkarken, borsa ve kripto varlıkların yaygın olmadığı görülüyor.
Çalışma hayatına ilişkin beklentilerde ise esnek veya uzaktan çalışmadan ziyade maddi güvence öne çıkıyor. Gençler en çok iyi maaş, iş güvencesi ve güçlü yan haklar talep ediyor. Araştırma ayrıca gençlerin eğilimlerinin yalnızca ekonomik krizle açıklanamayacağını; kültürel, yapısal ve demografik faktörlerin de etkili olduğunu ortaya koyuyor.
Araştırma, 12 Temmuz–8 Ağustos 2025 tarihleri arasında CAPI (Bilgisayar Destekli Yüz Yüze Anket) yöntemiyle 26 ilde gerçekleştirilirken, örneklemde cinsiyet, yaş ve çalışma durumu değişkenlerine göre kota uygulanarak demografik çeşitlilik sağlandı.
Hindistan’da Açık Erişim Çağrısı: Kamu Kaynaklı İçerikler Herkese Açılmalı!
Punjabi Wikimedians User Group, Patiala’da Pencap Hükümeti’ne çağrıda bulunarak kamu kaynaklarıyla üretilen kitap ve resmi belgelerin ücretsiz ve açık erişime sunulmasını talep etti. Grup, Başbakan Bhagwant Mann’a hitaben açık lisans zorunluluğu getiren bir politika oluşturulması gerektiğini vurguladı.
Grup koordinatörü Kuldeep Burj Bhalaike ve gönüllü medya danışmanı Aman Arora, bilginin ortak bir toplumsal kaynak olduğuna dikkat çekerek, kamu tarafından üretilen içeriklerin sınırlı erişimde kalmaması gerektiğini ifade etti. Açıklamada, devlet tarafından yayımlanan kitaplar, araştırma makaleleri ve raporların dijital formatlarda çevrim içi erişime açılmasının öğrenciler, araştırmacılar ve eğitimciler için önemli faydalar sağlayacağı belirtildi.
Örnek olarak Tamil Nadu ve Odisha gibi eyaletlerin kamu kaynaklı içerikleri açık lisanslarla paylaşma yönünde adımlar attığına dikkat çekilerek, bu uygulamaların diğer eyaletler için emsal teşkil ettiği ifade edildi.
Grup, Pencap’ta kamu ve yarı kamu kurumları tarafından üretilen tüm içeriklerin herhangi bir kısıtlama olmaksızın açık lisanslarla yayımlanmasını güvence altına alacak net bir politika benimsenmesini talep etti. Ayrıca, bu içeriklerin Wikimedia platformları aracılığıyla küresel ölçekte yaygınlaştırılmasına katkı sunmaya hazır olduklarını belirterek, Pencap dilinin dijital alandaki gelişimine destek olabileceklerini ifade etti.
Etkinlikler
AVTED Open Data Day Etkinliği: Açık Veri Kentleri Mutlu Eder mi?
Açık Veri ve Teknoloji Derneği olarak Open Data Day 2026 kapsamında 13 Mart’ta “Açık Veri, Kentleri Mutlu Eder mi?” başlıklı etkinlik gerçekleştirdik.
Derneğimiz Yönetim Kurulu Üyesi Gürkan Atabay ile Marmara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Aydın Akpınar’ın katılımıyla gerçekleşen etkinlikte, açık veri ile kent yaşamı arasındaki ilişki ele alındı.
Saat 09.30’da YouTube’de gerçekleştirilen canlı yayında; veri paylaşımının kent özelinde güven ve yaşam memnuniyeti yaratıp yaratmadığı, mutlu ve yaşanılabilir kentleri karşılaştıran Küresel Kent Sıralamaları Endeksi’nin nasıl belirlendiği ve hangi verilerle şekillendiği tartışıldı.
Ayrıca mutlu kentin ölçülebilen, karşılaştırılabilen ve verisiyle konuşabilen bir kent olup olmadığı, veri paylaşımının sınırlı olduğu kentlerin neleri kaybettiği, kent politikalarında kullanılan yanlış ölçeklemenin yanlış politikalar üretip üretmediği ile açık verinin kent yaşamında mutluluğun nedeni mi yoksa sonucu mu olduğu sorularına yanıt arandı.
İstanbul'un Toplu Ulaşımında Analitik Çözümler Datathonu Gerçekleşti!
İstanbul’un toplu ulaşım sistemine yönelik veri temelli çözümler geliştirmeyi amaçlayan “İstanbul’un Toplu Ulaşımında Analitik Çözümler Datathonu”, 28–29 Mart tarihlerinde Tech Istanbul Kayışdağı yerleşkesinde gerçekleştirildi. Etkinlik, İETT ve Tech Istanbul iş birliğiyle düzenlendi.
Datathon kapsamında katılımcılar, gerçek veya gerçeğe yakın ulaşım verilerini kullanarak toplu ulaşım operasyonlarına ilişkin çeşitli problemlere yönelik analitik çözümler geliştirdi. Çalışmalar; operasyonel verimlilik, kaynak kullanımı ve yolcu deneyimi gibi başlıklara odaklandı.
İki gün süren etkinlikte ekipler, veri analitiği ve modelleme yöntemlerinden yararlanarak çözüm önerileri oluşturdu. Geliştirilen projelerin, kurumsal karar alma süreçlerinde değerlendirilebilecek nitelikte olması hedeflendi.
Açık Veri ve Yerel Demokrasi Etkinliği Gerçekleşti!
İstanbul Hepimizin Girişimi’nin hazırlayıp sunduğu Şehir Hepimizin programının bu bölümünde, Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı (TESEV) Araştırma Direktörü Itır Akdoğan’ın sunumuyla, Marmara Belediyeler Birliği’nden Samet Keskin ile belediyelerde açık veri, şeffaflık, hesap verebilirlik ve katılımcı demokrasi konuları ele alındı.
Programda, New York, Londra ve Barcelona gibi şehirlerden örneklerle açık veri platformlarının nasıl çalıştığı incelenirken, Türkiye’deki belediyelerin mevcut uygulamaları da değerlendirildi. Açık verinin yapay zekâ, şehir planlama ve vatandaş katılımı üzerindeki etkileri çok boyutlu biçimde tartışıldı.
Yayın, Medyascope’un YouTube kanalında izleyicilerle buluştu.
The Future of Open Data Konferansı Gerçekleşti!
The Future of Open Data Conference, Açık Veri Günü 2026 kapsamında Open Knowledge Foundation tarafından çevrim içi olarak düzenlendi. Etkinlikte, dünya genelinde veri portallarına altyapı sağlayan CKAN’ın 20. yılı kutlanırken, açık verinin ve veri altyapılarının günümüz teknik ve politik bağlamındaki rolü tartışıldı.
Kamu, sivil toplum, gazetecilik ve diğer topluluklardan katılımcıları bir araya getiren konferansta; yapay zekâ çağında açık verinin geleceği ele alındı. Program kapsamında açık veri politikaları, yönetişim, veri erişimi ve hesap verebilirlik konuları öne çıktı.
Kapanışta düzenlenen “CKAN at 20” oturumunda ise CKAN’in gelişimi, topluluğun dönüşümü ve yapay zekâ çağında açık verinin karşılaştığı etik, toplumsal ve teknik zorluklar değerlendirildi.
İncelemeler
OpenAQ: Açık Hava Kalitesi Verisine Evrensel Erişim!
OpenAQ, çevresel teknoloji alanında faaliyet gösteren kâr amacı gütmeyen bir kuruluştur. Dünya genelindeki açık hava kalitesi verilerini toplar ve bunları açık kaynaklı, açık erişimli bir platformda sunar. Böylece hava kalitesiyle ilgilenen herkes, analiz yapmak ve temiz hava savunuculuğu için ihtiyaç duyduğu verilere engelsiz biçimde erişebilir.
Kullanıcılar verilere OpenAQ Explorer adlı etkileşimli web uygulaması üzerinden erişebilir. API aracılığıyla erişim sağlamak veya özel listeler oluşturmak için kullanıcı kaydı gereklidir. Ayrıca AQI Hub üzerinden dünya genelindeki hava kalitesi indeksleri karşılaştırmalı olarak incelenebilir.
OpenAQ, 2015 yılında devlet izleme istasyonlarından elde edilen gerçek zamanlı ve tarihsel verilerle başlamış, 2021 itibarıyla hava sensörlerinden gelen verileri de sisteme dahil etmiştir. Farklı kaynaklardaki verileri tek bir açık kaynak platformda bir araya getirerek bunları bulunabilir, erişilebilir, birlikte çalışabilir ve yeniden kullanılabilir hale getirmiştir.
Sağladığı veri altyapısı sayesinde OpenAQ, önemli bir veri erişim boşluğunu doldurur ve bireyler ile kurumların bu verilerden fayda elde etmesini sağlar. Platform; hava kalitesi, sağlık ve iklim değişikliği araştırmaları, hava tahminleri, sensör kalibrasyonu, kamuya yönelik farkındalık çalışmaları, gazetecilik ve politika geliştirme gibi pek çok alanda kullanılmaktadır.
Kuruluş, şeffaf ve kamuya açık hava kalitesi verilerini savunur ve özellikle kırılgan topluluklar için daha fazla izleme yapılmasını teşvik eder. Vizyonu herkesin sağlıklı hava soluduğu bir dünya, misyonu ise hava kalitesi verilerine evrensel erişim sağlayarak hava eşitsizliğini ortadan kaldırmaktır.
Bizden Haberler
Bu ayki Bizden Haberler için “Haberler” ve “Etkinlikler” bölümünü inceleyebilirsiniz.
Bu ay açık veri dünyasından sizlere aktaracaklarımız bu kadardı. Gelecek ay yine burada, yeni hikayelerde görüşmek üzere…